Chính phủ ban hành nghị quyết mới chuyển từ cơ chế tiền kiểm sang tự kê khai, hậu kiểm nhằm rút ngắn thủ tục hành chính và giảm gánh nặng cho người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp.
Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP do Chính phủ ban hành ngày 31/7/2026 được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển quan trọng trong công tác cấp và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói. Thay vì áp dụng cơ chế tiền kiểm truyền thống, quy định mới cho phép các chủ thể kinh doanh tự kê khai và chuyển sang hậu kiểm, từ đó rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục và giảm đáng kể gánh nặng hành chính.
Chuyển đổi từ tiền kiểm sang hậu kiểm
Cơ chế tiền kiểm trước đây yêu cầu các cơ quan quản lý nhà nước phải kiểm tra, xác minh toàn bộ hồ sơ và điều kiện của vùng trồng, cơ sở đóng gói trước khi cấp mã số. Quá trình này thường kéo dài, phải đợi quyết định từ các bộ, ngành có liên quan, tạo ra tình trạng ùn tắc thủ tục hành chính.
Với mô hình hậu kiểm, người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp có thể tự kê khai các thông tin liên quan đến vùng trồng hoặc cơ sở đóng gói mà không cần chờ phê duyệt trước. Sau khi nhận được mã số, các cơ quan chức năng sẽ tiến hành kiểm tra, giám sát để đảm bảo các thông tin kê khai phù hợp với quy định pháp luật. Cách làm này đã được áp dụng thành công ở nhiều nước, giúp tăng tính linh hoạt và hiệu quả hành chính.
Tác động tích cực đối với các chủ thể kinh doanh
Rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục là lợi ích trực tiếp nhất từ sự thay đổi này. Thay vì phải chờ đợi hàng tuần hoặc hàng tháng để nhận mã số, các chủ thể có thể bắt đầu hoạt động sản xuất, chế biến ngay sau khi hoàn thành kê khai. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các nông dân, nhà máy chế biến nông sản muốn kịp thời đưa sản phẩm ra thị trường trong mùa vụ.
Giảm gánh nặng hành chính cũng mang lại ý nghĩa kinh tế đáng kể. Người dân và doanh nghiệp không cần phải thuê tư vấn, môi giới để xin cấp mã số, từ đó tiết kiệm chi phí. Các cơ sở kinh doanh nhỏ và vừa, đặc biệt là các hợp tác xã, sẽ được hưởng lợi nhiều nhất vì họ thường có nguồn lực hạn chế để đối phó với các thủ tục phức tạp.
Bối cảnh cải cách thủ tục hành chính
Việc ban hành Nghị quyết 36/2026 là một phần trong nỗ lực cải cách thủ tục hành chính của Chính phủ. Trong những năm gần đây, các cơ quan nhà nước đã tập trung vào việc đơn giản hóa quy trình, giảm chi phí tuân thủ pháp luật cho doanh nghiệp và người dân. Mô hình hậu kiểm đã được áp dụng thành công trong nhiều lĩnh vực khác như cấp phép kinh doanh, nhập khẩu hàng hóa, giúp tăng cường năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Tuy nhiên, chuyển sang hậu kiểm cũng đòi hỏi các cơ quan quản lý phải nâng cao khả năng giám sát, kiểm tra sau khi cấp mã số. Cần có hệ thống thông tin kỹ thuật mạnh mẽ để theo dõi các vùng trồng, cơ sở đóng gói, phát hiện và xử lý các vi phạm kịp thời. Đồng thời, cần tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn để người dân, doanh nghiệp hiểu rõ trách nhiệm của họ trong việc kê khai thông tin chính xác, tránh gian lận.
Hướng tới quản lý hiệu quả hơn
Mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói là công cụ quan trọng trong quản lý chuỗi cung ứng nông sản, đảm bảo truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Việc cấp mã số chính xác và kịp thời giúp các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng có thể kiểm soát chất lượng, an toàn thực phẩm hiệu quả hơn.
Nghị quyết 36/2026 không chỉ đơn giản hóa thủ tục hành chính mà còn tạo điều kiện để các doanh nghiệp nông sản Việt Nam cạnh tranh tốt hơn trên thị trường quốc tế. Các nước nhập khẩu nông sản Việt ngày càng yêu cầu cao hơn về truy xuất nguồn gốc, và việc có mã số vùng trồng rõ ràng, được cấp nhanh chóng sẽ giúp các sản phẩm nông sản Việt đáp ứng tốt hơn các yêu cầu này.
Nhìn chung, sự chuyển đổi từ tiền kiểm sang hậu kiểm trong cấp mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói là một bước tiến quan trọng, phản ánh xu hướng hiện đại hóa công quản lý hành chính ở Việt Nam. Thành công của biện pháp này sẽ phụ thuộc vào mức độ chuẩn bị và sẵn sàng của các cơ quan quản lý, cũng như sự tuân thủ quy định của các chủ thể kinh doanh trong thời gian tới.
