Quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Australia mở ra nhiều cơ hội, nhưng doanh nghiệp Việt phải cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao giá trị gia tăng để tham gia vào các chuỗi cung ứng chất lượng cao.
Quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Australia (CVSP) đang tạo ra những cơ hội hợp tác mới cho các doanh nghiệp hai nước, đặc biệt trong lĩnh vực chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, để doanh nghiệp Việt Nam có thể tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng của các công ty Australia lớn và thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao, nước ta cần tiếp tục thực hiện những cải cách quan trọng trong môi trường kinh doanh, phát triển nguồn nhân lực và tăng giá trị gia tăng nội địa.
Cơ hội từ quan hệ đối tác toàn diện
Việt Nam và Australia đã nâng cấp quan hệ ngoại giao lên mức Đối tác chiến lược toàn diện, một bước tiến quan trọng trong tình hình khu vực. Điều này không chỉ có ý nghĩa chính trị mà còn mở ra những kênh hợp tác kinh tế rộng lớn. Các doanh nghiệp Australia, đặc biệt những công ty hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, kỹ thuật cao và nông sản, đều có nhu cầu mở rộng chuỗi cung ứng ở Đông Nam Á.
Việt Nam, với vị trí địa lý chiến lược, chi phí lao động cạnh tranh và lực lượng lao động trẻ, được xem là điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư từ Australia. Tuy nhiên, chỉ có sự tham gia ở những khâu thấp hơn trong chuỗi giá trị là chưa đủ. Để thực sự nâng cao vị thế kinh tế, các doanh nghiệp Việt cần tiến lên những vị trí có giá trị gia tăng cao hơn trong các chuỗi cung ứng quốc tế.
Thách thức trong môi trường đầu tư
Một trong những rào cản chính mà doanh nghiệp Australia gặp phải khi xem xét đầu tư sâu hơn ở Việt Nam là chất lượng môi trường đầu tư. Mặc dù Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng kể trong việc cải thiện xếp hạng môi trường kinh doanh, nhưng vẫn còn những vấn đề cần giải quyết. Độ tin cậy của hệ thống pháp lý, tính minh bạch trong các quy định kinh doanh và tốc độ xử lý thủ tục hành chính vẫn là những điểm yếu mà các nhà đầu tư nước ngoài thường chỉ ra.
Ngoài ra, khả năng bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, an toàn trong giao dịch thương mại và tính ổn định của các chính sách kinh tế cũng là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quyết định của các tập đoàn Australia. Khi các công ty này cân nhắc việc đầu tư vào các khâu có giá trị cao hơn—chẳng hạn như nghiên cứu phát triển, thiết kế sản phẩm hoặc quản lý chất lượng—họ cần có sự đảm bảo rằng tài sản trí tuệ và công nghệ của họ sẽ được bảo vệ đầy đủ.
Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao
Để tham gia vào các chuỗi cung ứng cao cấp, Việt Nam cần có nguồn nhân lực không chỉ dồi dào về số lượng mà còn phải đạt mức độ chuyên môn cao. Hiện nay, nước ta có lợi thế về lực lượng lao động trẻ, nhưng chất lượng đào tạo, đặc biệt trong các lĩnh vực kỹ thuật cao như công nghệ thông tin, kỹ thuật cơ khí tiên tiến và quản lý chuỗi cung ứng, vẫn còn tồn tại những khoảng cách so với các nước phát triển khác trong khu vực.
Các doanh nghiệp Australia tìm kiếm các đối tác có khả năng cung cấp lao động với kỹ năng quản lý dự án, kiểm soát chất lượng và khả năng tiếp cận với công nghệ mới. Để đáp ứng nhu cầu này, Việt Nam cần tăng cường đầu tư vào giáo dục kỹ thuật, hợp tác với các trường đại học nước ngoài để nâng cao chất lượng đào tạo, và khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào đào tạo lại nhân lực. Đồng thời, việc giữ chân những nhân tài giỏi không bỏ đi làm việc ở nước ngoài cũng là một thách thức lớn mà Việt Nam đang phải đối mặt.
Nâng cao giá trị gia tăng nội địa
Hiện nay, phần lớn các hoạt động sản xuất của Việt Nam trong chuỗi cung ứng quốc tế chủ yếu tập trung vào các công đoạn lắp ráp, chế biến ban đầu hoặc sản xuất các bộ phận đơn giản. Giá trị gia tăng từ những hoạt động này tương đối thấp, chủ yếu là do chi phí lao động thấp chứ không phải do năng suất cao hoặc công nghệ tiên tiến.
Để bước vào các chuỗi cung ứng cao cấp của doanh nghiệp Australia, Việt Nam cần phát triển khả năng thực hiện những công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn. Điều này bao gồm thiết kế sản phẩm, phát triển công nghệ, quản lý chuỗi cung ứng, kiểm soát chất lượng nâng cao và các dịch vụ kỹ thuật liên quan. Các doanh nghiệp Việt cần tập trung vào việc nâng cấp công nghệ, đầu tư vào nghiên cứu phát triển và xây dựng năng lực cạnh tranh dựa trên chất lượng và đổi mới, thay vì chỉ dựa trên chi phí thấp.
Việc xây dựng các cụm công nghiệp chuyên ngành, tạo điều kiện cho các startup công nghệ phát triển và hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong việc nâng cấp công nghệ cũng là những bước đi quan trọng. Khi Việt Nam có thể cung cấp những dịch vụ và sản phẩm có giá trị cao hơn, các công ty Australia sẽ có động lực mạnh mẽ hơn để đầu tư vào các hoạt động chiến lược tại đây.
Tóm lại, mặc dù Quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Australia mở ra những cơ hội rất lớn, nhưng để doanh nghiệp Việt Nam thực sự tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các công ty Australia, nước ta phải tiếp tục cải cách, phát triển nhân lực và tăng giá trị gia tăng. Đây là một quá trình dài hạn, nhưng là điều cần thiết để Việt Nam không chỉ là một điểm đến sản xuất, mà trở thành một đối tác chiến lược thực sự trong các chuỗi giá trị toàn cầu.
