Luật hóa các cơ chế phát triển Trung tâm là bước quan trọng, nhưng dự thảo Luật Phát triển đô thị cần bổ sung hai yếu tố then chốt để không biến nó thành một khu vực cô lập.
Việc luật hóa các cơ chế phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFSC) Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh đánh dấu một bước tiến quan trọng trong quá trình xây dựng hạ tầng tài chính hiện đại của đất nước. Tuy nhiên, để thực sự biến nó thành cửa ngõ dẫn vốn nước ngoài vào nền kinh tế, dự thảo Luật Phát triển đô thị hiện nay cần được bổ sung hai mắt xích then chốt mà thiếu chúng, Trung tâm có nguy cơ trở thành một "ốc đảo tài chính" cô lập.
Đây không phải là một vấn đề nhỏ. Sự thành công hay thất bại của Trung tâm Tài chính Quốc tế sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng thu hút đầu tư nước ngoài, phát triển thị trường vốn, và vị thế của Việt Nam trong mạng lưới tài chính khu vực Đông Nam Á.
Rủi ro cô lập từ thiếu cơ chế kết nối
Vấn đề đầu tiên là sự thiếu hụt cơ chế kết nối dịch vụ tài chính giữa các tổ chức hoạt động bên trong ranh giới Trung tâm với những đối tác, khách hàng và nhà cung cấp dịch vụ nằm bên ngoài. Đây là một trở ngại lớn vì thực tế kinh doanh tài chính hiện đại không bao giờ hoạt động trong một "bong bóng" tách biệt.
Các trung tâm tài chính quốc tế thành công như Singapore, Hong Kong hay Dubai đều có một đặc điểm chung: chúng tích hợp chặt chẽ với nền kinh tế rộng lớn và hệ thống tài chính của cả nước, thay vì tồn tại như những quần đảo tài chính cô lập. Nếu các công ty, ngân hàng, công ty chứng khoán hoạt động trong Trung tâm Tài chính Quốc tế TPHCM không thể dễ dàng kết nối với những tổ chức tài chính khác ở Hà Nội, các tỉnh khác, hoặc thậm chí tại các quận huyện khác của TPHCM, thì giá trị của nó sẽ bị hạn chế đáng kể.
Cơ chế kết nối này cần phải được pháp luật quy định một cách rõ ràng và cụ thể. Nó bao gồm những quy định về cách thức giao dịch liên thị trường, việc thanh toán bù trừ, quản lý rủi ro hệ thống, và các tiêu chuẩn pháp lý để đảm bảo rằng các giao dịch tài chính có thể diễn ra suôn sẻ giữa những tổ chức bên trong và bên ngoài Trung tâm.
Nhu cầu cấp bách về sở giao dịch chứng khoán quốc tế
Vấn đề thứ hai, và có lẽ còn quan trọng hơn, là thiếu cơ sở pháp lý để hình thành một Sở giao dịch chứng khoán quốc tế tại Trung tâm Tài chính Quốc tế TPHCM. Đây là một yếu tố sống còn vì một sàn giao dịch chứng khoán quốc tế sẽ đóng vai trò là "trái tim" của toàn bộ hệ thống.
Hiện tại, Việt Nam chỉ có hai sàn giao dịch chứng khoán chính là Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), cả hai đều chỉ hoạt động với quy mô và tiêu chuẩn trong nước. Một sàn giao dịch quốc tế sẽ cho phép các công ty nước ngoài, các quỹ đầu tư quốc tế, và các nhà đầu tư tổ chức toàn cầu có thể trực tiếp giao dịch các chứng chỉ, trái phiếu, và các công cụ tài chính khác mà không cần phải thông qua các kênh trung gian.
Thêm vào đó, một sàn giao dịch quốc tế sẽ nâng cao tính minh bạch, thanh khoản, và hiệu quả của thị trường vốn Việt Nam. Nó sẽ giúp các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là những công ty lớn có tầm vóc quốc tế, có cơ hội huy động vốn trực tiếp từ các nhà đầu tư quốc tế mà không cần phải đi vòng qua các thị trường khác.
Bối cảnh cạnh tranh khu vực
Việt Nam hiện đang đứng trước một cơ hội lịch sử nhưng cũng đối mặt với sức ép cạnh tranh từ các trung tâm tài chính khác trong khu vực. Thái Lan, Indonesia, và Philippines đều đang nỗ lực để phát triển các trung tâm tài chính của riêng họ. Nếu Việt Nam không nhanh chóng hoàn thiện khung pháp lý cho Trung tâm Tài chính Quốc tế TPHCM, nước này có nguy cơ bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua để trở thành một hub tài chính khu vực.
Những lợi thế cạnh tranh của Việt Nam là vị trí địa lý, sự phát triển kinh tế nhanh chóng, lực lượng lao động trẻ và dồi dào, cùng với vị thế ngày càng tăng trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, những lợi thế này chỉ có thể được chuyển hóa thành sức mạnh tài chính thực sự nếu khung pháp lý được thiết kế một cách toàn diện và chặt chẽ.
Đường đi phía trước
Để dự thảo Luật Phát triển đô thị có thể hỗ trợ đầy đủ sự phát triển của Trung tâm Tài chính Quốc tế, cần phải có những quy định cụ thể về cơ chế kết nối dịch vụ tài chính và cơ sở pháp lý cho Sở giao dịch chứng khoán quốc tế. Những quy định này cần phải được thiết kế bởi các chuyên gia tài chính, luật sư quốc tế, và những người có kinh nghiệm trong việc phát triển các trung tâm tài chính khác trên thế giới.
Bên cạnh đó, cần phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức tài chính, và các bên liên quan khác để đảm bảo rằng khung pháp lý không chỉ toàn diện mà còn thực thi được trong thực tế. Sự thành công của Trung tâm Tài chính Quốc tế TPHCM sẽ phụ thuộc rất lớn vào chất lượng của những quyết sách pháp lý được đưa ra ngay bây giờ.
